Seramik Boyası Sağlığa Zararlı mı?
El boyaması bir kupanın üzerindeki çiçekler ve desenler nasıl yapılıyor, bu boyalar ağzımıza değiyor mu? Sır altı boya, sır üstü boya ve hobi boyaları arasındaki farkı sade bir dille anlattık.
El boyaması bir kupayı elinize aldığınızda üzerindeki her çiçeğin, her çizginin tek tek fırçayla yapıldığını görürsünüz. Bu güzelliğin yanında akla doğal bir soru gelir: Bu boyalar sağlığa zararlı mı? Kupadan içerken boyaya dokunmuş oluyor muyum?
Cevap, kullanılan boyanın türüne ve boyanın kupanın neresinde olduğuna bağlı. Gelin bu farkları birlikte açalım.
Seramikte boya nasıl kullanılır?
Seramik boyası, bildiğimiz duvar ya da tuval boyasından çok farklıdır. Seramikte kullanılan boyalar, mineral pigmentlerden yapılır ve fırında yüksek ısıda pişirilerek kalıcı hale gelir. Üç temel yöntem vardır:
1. Sır altı boya
Desen, pişirilmiş kilin üzerine boyanır; ardından tüm yüzey şeffaf bir sırla kaplanıp tekrar fırınlanır. Fırında eriyen sır, boyanın üzerini cam gibi örter. Böylece boya ile ağzınız, yiyeceğiniz ya da içeceğiniz arasında her zaman camsı bir katman kalır. El boyaması kupalarda en çok tercih edilen ve en güvenli kabul edilen yöntem budur.
2. Sır üstü boya
Boya, sırlanıp pişirilmiş yüzeyin üzerine sürülür ve daha düşük ısıda tekrar fırınlanır. Altın ve platin yaldızlar, ince dekor çizgileri genellikle bu yöntemle yapılır. Sır üstü dekor, kupanın dudak değen kenarında ya da iç yüzeyde değil, dış yüzeyde kullanıldığında sorun yaratmaz.
3. Fırınlanmayan hobi boyaları
Akrilik, "porselen kalemi" ya da ev fırınında sertleşen hobi boyaları gerçek seramik boyası değildir. Bunlar yüzeyde ince bir film tabakası oluşturur; zamanla aşınıp dökülebilir ve gıdayla temas için tasarlanmamıştır. Bu boyalarla süslenmiş kupaları dekoratif amaçla kullanmak en doğrusudur.
Asıl dikkat edilmesi gereken: sırın kalitesi
Bir seramik ürünün güvenliğini belirleyen şey, desenin kendisinden çok onu örten sırın kalitesidir. Gıdayla temas eden seramikler için Avrupa Birliği ve Türkiye'de kurşun ve kadmiyum geçişine sıkı sınırlar vardır. Doğru reçeteyle hazırlanmış ve yeterli ısıda pişirilmiş bir sır, alttaki boyayı tamamen hapseder.
Evde kendiniz kontrol edebileceğiniz işaretler
- Parmağınızı desenin üzerinde gezdirin. Sır altı boyalı bir kupada yüzey pürüzsüz ve parlaktır; boyanın kabarıklığını hissetmezsiniz.
- Boya tozlanıyor ya da çiziliyor mu? Tırnakla kazındığında renk çıkıyorsa boya fırınlanmamış olabilir; böyle bir kupayı içecek için kullanmayın.
- Kenar ve iç yüzey nasıl? Dudağınızın değdiği kenarda ve iç yüzeyde kabarık, mat ya da dökülen bir boya olmamalı.
Boyaların uzun ömürlü olması için
Sır altı boyalar kalıcıdır ama yine de nazik kullanım ister. Kupalarınızı yumuşak bir süngerle elde yıkamak, tel süngerden ve aşındırıcı temizleyicilerden uzak tutmak renklerin ilk günkü canlılığını korur. Ayrıntılı öneriler için El Boyaması Seramik Kupa Bakımı yazımıza, seramiğin genel güvenliği için Seramik Kupada Yemek ve İçecek Sağlığa Zararlı mı? yazımıza göz atabilirsiniz.
Kupalarımızın boyası ve sırıyla ilgili merak ettiğiniz her şeyi bize sorabilirsiniz; atölyemizde nasıl çalıştığımızı anlatmaktan mutluluk duyarız.
