Seramik Kupada Yemek ve İçecek Sağlığa Zararlı mı?

Sabah kahvesini içtiğimiz kupa, çorbayı koyduğumuz kâse, meyveleri dizdiğimiz tabak… Seramik, mutfağımızın en eski ve en tanıdık parçalarından biri. Yine de son yıllarda sıkça şu soruyu duyuyoruz: Seramik kupada içmek ya da seramik tabakta yemek sağlığa zararlı mı?

Kısa cevap: Doğru şekilde sırlanmış ve yüksek ısıda pişirilmiş bir seramik, yemek ve içecek için güvenle kullanılır. Uzun cevabı birlikte inceleyelim.

Seramik neden güvenli bir malzeme?

Seramik; kil, su ve ateşten oluşur. Şekillendirilen kil fırında yüzlerce derecede pişirilir ve taş gibi sertleşir. Ardından yüzeyine sır denen camsı bir kaplama sürülür ve ikinci kez fırınlanır. Fırında eriyen sır, kupanın yüzeyini cam gibi kaplar.

Bu camsı yüzey gözeneksizdir; yani içine sıvı ya da koku çekmez, bakteri barındırmaz, kolayca temizlenir. Plastik gibi ısındıkça kimyasal salmaz, metal gibi içeceğe tat vermez. Çay ve kahvenin tadının seramik kupada daha "temiz" gelmesinin sebebi de budur.

Endişe nereden çıkıyor?

Endişenin kaynağı seramiğin kendisi değil, bazı sırlarda geçmişte kullanılan kurşun ve kadmiyum gibi ağır metaller. Özellikle denetimsiz üretilmiş, düşük ısıda pişirilmiş ya da yemek için değil süs amaçlı yapılmış ürünlerde bu maddeler zamanla yiyeceğe geçebilir. Asitli yiyecekler (limonlu içecekler, domates sosu, sirke) ve sıcaklık bu geçişi artırır.

Bu yüzden Avrupa Birliği ve Türkiye'de gıdayla temas eden seramikler için kurşun ve kadmiyum geçişine sıkı sınırlar konmuştur. Yani mesele "seramik zararlı mı" değil, "seramik doğru üretilmiş mi" sorusudur.

Güvenli bir seramiği nasıl anlarsınız?

• Yemek ve içecek için üretildiği belirtilmiş mi? Süs amaçlı ya da "dekoratif" diye satılan kaplarda yemek yemeyin.
• İç yüzey pürüzsüz ve parlak mı? Sır düzgün erimişse yüzey cam gibi kaygandır. Tozlanan, tebeşir gibi iz bırakan ya da pütürlü bir iç yüzey iyi pişmemiş sırın işareti olabilir.
• Kimin ürettiğini biliyor musunuz? Üreticisine ulaşıp soru sorabildiğiniz bir ürün, kaynağı belirsiz bir üründen her zaman daha güven vericidir.

Çatlak ve kırık kupayı emekliye ayırın

Kenarı kırılmış ya da sırında çatlak oluşmuş bir kupa artık eskisi kadar hijyenik değildir. Çatlakların içine sıvı ve bakteri yerleşebilir. Böyle bir kupayı çiçek saksısı, kalemlik ya da takı kabı olarak kullanmaya devam edebilirsiniz; ama içecek için yenisine geçmek en doğrusu.

Günlük kullanımda küçük öneriler

• Kupanızı ılık su ve az deterjanla, yumuşak bir süngerle elde yıkayın.
• Ani sıcaklık değişimlerinden kaçının; buzdolabından çıkan soğuk kupaya kaynar su dökmeyin.
• El boyaması kupaları bulaşık makinesi ve mikrodalga yerine elde yıkayarak kullanın; desenler çok daha uzun ömürlü olur.

Kupa bakımıyla ilgili daha fazla öneri için El Boyaması Seramik Kupa Bakımı yazımıza göz atabilirsiniz. Ürünlerimizle ilgili aklınıza takılan her soruyu bize yazabilirsiniz; seve seve cevaplarız.